Tanımı ve Özellikleri

Beton agregası, beton veya harç yapımında çimento ve su karışımından oluşan bağlayıcı malzeme ile birlikte bir araya getirilen, organik olmayan, doğal veya yapay malzemenin genellikle 100 mm’ yi aşmayan (hatta yapı betonlarında çoğu zaman 63 mm’yi geçmeyen büyüklüklerdeki kırılmamış veya kırılmış tanelerin oluşturduğu bir yığındır.

Beton yapımında kullanılan çeşitli agregalardan bazı örnekler şunlardır: kum, çakıl, kırmataş, yüksek fırın cürufu, pişmiş kil, bims, genleştirilmiş perlit ve uçucu külden elde edilen uçucu kül agregası. Agregalar betonun hacminin yaklaşık olarak %70-75 ini oluşturur.

Betonda agrega kullanılmasının sağladığı teknik özelliklerin başında, sertleşen betonun ‘hacim değişikliğini’ önlemesi veya azaltması sertleşmiş betonun ‘aşınmaya karşı dayanımını’ arttırması, çevre etkilerine karşı ‘dayanıklılığını’ arttırması ve kendi dayanım gücünün yüksekliği nedeniyle betonun taşımakta olduğu yüklere karşı ‘dayanımı’ sağlayabilmesi gelir.
Betonda kullanılan agreganın dayanıklılığı, gözenekliliği, su geçirgenliği, mineral yapısı, tane şekli, gradasyonu, tanelerin yüzey pürüzlülüğü, en büyük tane boyutu, elastiklik modülü, termik genleşme katsayısı, agregada kil olup olmadığı ve agreganın temizliği gibi birçok özelik beton dayanıklılık türlerinin bir veya daha fazlasını etkilemektedir

  • Agrega üretim merkezlerinde, beton santralarında ve şantiyelerde agrega yığınlarının depolanmasında ve taşınmasında şu hususlara dikkat etmek gerekmektedir;
  • Agrega tanelerinin kirlenmemesi için önlem alınmalıdır. Agreganın kirlenmemesi veya dikkatsizlik sonucu agrega içerisine zararlı maddelerin girmemesi için gerekli özen gösterilmelidir. Agrega yığınları oluşturulurken, mümkünse sert ve temiz bir zemin seçilmeli veya beton döşeme hazırlanarak agregalar bu döşeme üzerine yığılmalıdır; Tabana önceden kum, çakıl veya kaya parçaları da serilerek agrega yığını böyle bir zemin üzerine oturtulabilir. Agregadaki suyun yığından dışarıya kolayca drenajını ağlayabilecek önlemler alınmalıdır. Çevredeki gevşek toprak tanelerinin rüzgar etkisiyle agrega danelerinin arasına karışmamasına dikkat edilmelidir.
  • Ayrışmaya neden olunmamalıdır. Agregaların bir yere yerleştirilmesi, depolanması veya taşınması esnasında iri agregaların ve ince agregaların bir yığın içerisinde adeta ayrı ayrı kümeler oluşturarak ‘ayrışma (segregasyon)’ yapmasını önleyecek önlemler alınmalıdır.

Agreganın Sınıflandırılması

A) DOĞAL AGREGA (Doğal taş agregası)

B) YAPAY AGREGA (Sanayi ürünü agrega)

Elde Ediliş Şekline Göre

Tane Boyutlarına Göre

Elde Ediliş Şekline Göre Sınıflama

B.Tane Boyutlarına Göre Sınıflama

A) İnce Agrega (4mm altı)

Kum

Kırma kum

Yapay kum

B) İri Agrega (4mm üstü)

Çakıl

Kırmataş (mıcır)

Yapay taş

C) Taşunu (Filler) (0,25mm altı)