İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü’nün Operasyon Faydalanıcısı olduğu AB destekli 6 milyon Avro’luk hibe programı kapsamında özellikle maden ve diğer çok tehlikeli sektörlere (NACE Kodlama Sistemine göre) yönelik olarak iş sağlığı ve güvenliği koşullarının (İSG) iyileştirilmesi ve ilgili tarafların İSG alanındaki yetkinliklerinin artırılmasını sağlayacak projeler için başvurular tamamlandı. Agrega Üreticileri Birliği olarak hibe programına iş sağlığı ve güvenliğine katkı sağlayacak önemli bir proje ile başvurduk.

Marmara bölgesi nüfusunun ve bölgedeki yapılaşmanın yoğun olması nedeniyle agrega madenciliğinin en fazla yapıldığı bölgedir. Bölgede seksen yedi agrega üreticisi firma bulunmaktadır. Türkiye’deki toplam agrega üretiminin %40’ı Marmara bölgesinde gerçekleşmektedir. Kısa vadede Marmara bölgesinde, uzun vadede ülke genelinde faaliyet gösteren agrega işletmelerinde işverenlerin, çalışanların ve ailelerinin iş sağlığı ve güvenliği bilincini artırmak projemizin ana hedefidir.

Proje kapsamında, işverenler, çalışanlar ve aileleri tarafından kullanılabilecek bir yazılım oluşturulması planlanmaktadır. Bu yazılımın yardımı ile, çalışanlar ve ailelerinin is sağlığı ve güvenliği ile ilgili online eğitimlere ulaşması sağlanacak. Diğer taraftan işletmelerde tespit edilen iyi uygulamalar ve risklerin hem işletme içinde hem de sektörle paylaşılması hedeflenmektedir. Özellikle iş güvenliği açısından risk olarak belirlenen durumların takibi ve giderilmesi için sorumlularına online uyarılar gönderilecek, sorumluların belirleyeceği süreler dahilinde riskin giderilmesi ve bunların kayıt altına alınması sağlanacaktır. Uygulamanın kullanımı ve tanıtımı için işletmelere proje koordinatörü ve diğer ilgili kişiler tarafından ziyaretlerin gerçekleştirilmesi, bu ziyaretlerde gerekli eğitimlerin verilmesi planlanmaktadır. Bu sayede, iş süresi dışında dahi çalışan ve ailelerinin iş güvenliği eğitimlerini tamamlamaları, iyi uygulamaların sektörde yaygınlaştırılması ve riskli durumlardan tüm işletmelerin haberdar olarak kaza olmadan önce gerekli tedbirlerin almaları sağlanmış olacaktır.

Çalışanların internet kotalarındaki kısıtlardan dolayı uygulamayı işyeri dışında kullanmak istememesi, hedeflenen miktarda eğitimi almaması, iyi uygulama/risk bildirimlerini paylaşmak istememesi ve işverenlerin iş yerinde tespit edilen iyi uygulama/riskleri sektördeki diğer firmalarla paylaşmak istememesi projenin başlıca risklerini oluşturmaktadır.

Söz konusu risklerin ortadan kaldırılması amacıyla;

  • Çalışanların internet erişim maliyetinin ve çalışanın harcadığı mesainin işveren tarafından karşılanması için AGÜB bünyesinde tutulan uygulama kullanım kayıtlarının işveren ile paylaşılması sağlanacaktır. Bu sayede çalışanın eğitim için harcadığı süreyi hangi eğitimin alındığını tespit eden işveren, bu masrafları karşılayarak çalışanını bu uygulamayı kullanması ve gerekli eğitimleri alması için teşvik edecektir.
  • Eğitimleri uygulama üzerinden tamamlayan ve iyi uygulamaları/riskleri paylaşan çalışanlara aldığı eğitimin süresi ve paylaşımda bulunduğu iyi uygulama/risk sayısına göre AGÜB tarafından ödül verilmesi, sertifika düzenlenmesi gibi teşvik edici çalışmalar gerçekleştirilecektir,
  • İşverenlere uygulamanın amaçlarının, onlara sağlayacağı faydanın AGÜB tarafından düzenlenecek saha ziyaretlerinde anlatılması ile paylaşımlarla ilgili işverenlerin tereddütleri ortadan kaldırılacaktır.

Agrega madenciliği çok tehlikeli işler sınıfına girmektedir. Açık işletme yöntemiyle çalışan bu işletmeler, içerisinde birçok risk faktörünü bulundurmaktadır. Türkiye’de agrega sektörü, diğer madencilik faaliyetlerinden farklı olarak, işverenlerin/çalışanların iş sağlığı ve güvenliği bakımından kültürel seviyesi en düşük olan sektördür. Proje ile bu seviyenin arttırılmasına katkı sağlanması hedeflenmektedir.

Agrega sektöründe çalışan personellerin alması gerekli olan zorunlu eğitimler işverenler ve bağlı OSGB’ler (Ortak sağlık güvenlik birimleri) tarafından verilmektedir. Bu eğitimlerin içerikleri, yeterli sürede verilip verilmedikleri güvenilir şekilde kayıt altına alınamamaktadır. İşletmelerde tespit edilen iyi uygulamalar ya da risklerin sektör içinde paylaşımları yapılmamaktadır. İstatistiklerin düzgün tutulamaması nedeniyle ortaya sağlam veriler çıkmamakta ve buna göre alınması gerekli önlemler alınamamaktadır. Sektörde işverenlerin iş sağlığı ve güvenliği konusunda algıları yeterli düzeye ulaşamamıştır. Eğitimler sadece zorunluluk olarak görülmekte ve konuya yeterince ilgi ve kaynak aktarılmamaktadır. Yüz yüze verilen eğitimlerde eğiticinin niteliğine göre değişen farklı kalitede bilgiler çalışanlara aktarılmaktadır.

Gerçekleştirilecek olan proje ile eğitimlerin yasal olarak verilmesi gereken saatten az olmaması sağlanmış olacaktır. Eğitim kalitesinin standartlaşması ve kaliteli eğitimin yaygınlaştırılması ile bilinç seviyesi daha fazla yükselecektir. İyi uygulamaların ve risk bildirimlerinin paylaşılması ile iyi uygulamalar yaygınlaşacak, riskli durumlara ise daha fazla dikkat çekilmiş olacaktır. Bir yandan da paylaşım kültürünün de gelişmesine katkı sağlayacaktır. Çalışanların aileleri için hazırlanmış olan online eğitimler sayesinde iş sağlığı ve güvenliği bilinci aile düzeyinde artacaktır.